Hoeveel zonnepanelen heb ik nodig? Reken met verbruik, Wp en dakruimte

Hoeveel zonnepanelen heb ik nodig? Daar bestaat geen vast aantal voor dat bij ieder huishouden past. Begin met je werkelijke stroomverbruik per jaar en bereken daarna hoeveel panelen je onder een duidelijke opbrengstaanname nodig hebt.

Daarna volgt een tweede, aparte vraag: hoeveel zonnepanelen passen daadwerkelijk op het bruikbare deel van je dak? Die twee uitkomsten kunnen verschillen. Je kunt volgens de energieberekening bijvoorbeeld 10 panelen nodig hebben, terwijl er volgens het legplan maar 7 passen.

De praktische aanpak is daarom: eerst rekenen met verbruik, Wp en verwachte jaaropbrengst, en daarna controleren wat dakruimte, paneelafmetingen, oriëntatie, hellingshoek en schaduw in jouw situatie mogelijk maken.

Hoe bereken je hoeveel zonnepanelen je nodig hebt?

Voor een eerste berekening heb je drie gegevens nodig:

• je jaarlijkse stroomverbruik in kWh;
• het vermogen van één zonnepaneel in Wp;
• een aanname voor de verwachte jaaropbrengst per geïnstalleerde kWp.

Wp geeft het nominale piekvermogen van een zonnepaneel aan. kWh geeft aan hoeveel elektriciteit over een bepaalde periode wordt geproduceerd of verbruikt. Die twee eenheden zijn dus niet hetzelfde.

Een praktische rekenmethode is:

Wil je onder de gekozen aannames je volledige jaarverbruik als energiedoel gebruiken, rond de uitkomst dan naar boven af.

Voorbeeld: 3.500 kWh met een voorbeeldpaneel van 420 Wp

Stel dat je rekent met:

• 3.500 kWh stroomverbruik per jaar;
• een voorbeeldpaneel van 420 Wp, oftewel 0,420 kWp;
• 900 kWh verwachte productie per kWp per jaar als voorbeeldberekening.

De geschatte jaarproductie per voorbeeldpaneel wordt dan:

0,420 × 900 = 378 kWh per jaar

Vervolgens:

3.500 ÷ 378 = 9,26

Afgerond naar boven kom je in dit voorbeeld uit op 10 zonnepanelen van 420 Wp.

Stap 1: begin met je werkelijke stroomverbruik

De beste basis voor het aantal zonnepanelen berekenen is je eigen gemeten jaarverbruik. Gebruik daarvoor bijvoorbeeld je jaarafrekening of meetgegevens over een representatieve periode van ongeveer twaalf maanden.

Alleen naar het aantal bewoners kijken is minder precies. Twee huishoudens met evenveel personen kunnen een heel ander stroomverbruik hebben door verschillen in apparatuur, aanwezigheid overdag en de manier waarop de woning wordt verwarmd of gekoeld.

Kijk ook kort vooruit. Verwacht je binnen afzienbare tijd een elektrische auto, warmtepomp, airconditioning, elektrische boiler of een andere grote elektrische verbruiker? Dan kan het zinvol zijn om een realistische schatting van dat extra verbruik in een toekomstscenario mee te nemen.

Stap 2: kijk naar het vermogen van de zonnepanelen in Wp

Wp staat voor wattpiek: het nominale vermogen van een zonnepaneel onder gestandaardiseerde testomstandigheden.

Een paneel van 420 Wp heeft dus een ander nominaal vermogen dan een paneel van bijvoorbeeld 400 of 450 Wp. Dat verschil heeft invloed op het aantal zonnepanelen dat uit de energieberekening komt.

Maar een paneel van 420 Wp produceert niet automatisch precies 420 kWh per jaar. Het uiteindelijke aantal kWh hangt onder meer af van locatie, oriëntatie, hellingshoek, schaduw en systeemomstandigheden.

Daarom moet je bij zonnepanelen berekenen altijd onderscheid maken tussen nominaal vermogen in Wp en verwachte jaarlijkse productie in kWh.

Stap 3: werk met een transparante opbrengstaanname

Een snelle berekening gebruikt meestal een vereenvoudigde aanname voor de verwachte productie per geïnstalleerde kWp. Dat is bruikbaar om een eerste orde van grootte te bepalen, zolang de aanname zichtbaar blijft.

In de voorbeelden in dit artikel rekenen we met:

900 kWh verwachte productie per geïnstalleerde kWp per jaar.

Bij een voorbeeldpaneel van 420 Wp wordt dat:

0,420 × 900 = 378 kWh per paneel per jaar.

Dit is een schatting binnen het rekenvoorbeeld. Een andere locatie, dakoriëntatie, hellingshoek of schaduwsituatie kan tot een andere verwachte productie leiden.

Voor een locatiegebonden controle kun je de officiële PVGIS-tool van het Joint Research Centre gebruiken.

Rekenvoorbeelden: hoeveel zonnepanelen bij 2.000, 2.500, 3.500, 4.000 en 6.000 kWh?

De tabel hieronder gebruikt steeds dezelfde aannames:

• een voorbeeldpaneel van 420 Wp;
• 900 kWh/kWp/jaar als voorbeeldopbrengst;
• 378 kWh geschatte productie per voorbeeldpaneel per jaar;
• afronding naar boven.

Waarom geven verschillende berekeningen een ander aantal zonnepanelen?

Verschillende online berekeningen kunnen bij hetzelfde stroomverbruik een ander aantal zonnepanelen geven. Dat betekent niet automatisch dat één van de berekeningen fout is.

Een belangrijk verschil kan de aangenomen jaarproductie per geïnstalleerde Wp zijn.

Neem opnieuw een verbruik van 3.500 kWh en een voorbeeldpaneel van 420 Wp.

Bij een aanname van 850 kWh/kWp/jaar:

0,420 × 850 = 357 kWh per paneel
3.500 ÷ 357 = 9,80 → 10 panelen

Bij een aanname van 950 kWh/kWp/jaar:

0,420 × 950 = 399 kWh per paneel
3.500 ÷ 399 = 8,77 → 9 panelen

De berekening met de hogere opbrengstaanname komt in dit voorbeeld dus op minder panelen uit.

Controleer daarom bij verschillende resultaten altijd:

• welk paneelvermogen in Wp is gebruikt;
• welke verwachte jaaropbrengst is aangenomen;
• of dakoriëntatie is meegenomen;
• of de hellingshoek is meegenomen;
• hoe schaduw is beoordeeld;
• of het resultaat een snelle schatting of een dakspecifieke berekening is.

Hoeveel zonnepanelen passen daadwerkelijk op mijn dak?

Nadat je hebt berekend hoeveel zonnepanelen je voor je energiedoel nodig hebt, begint een tweede berekening: hoeveel panelen passen op het bruikbare deel van je dak?

Bruto dakoppervlak is niet hetzelfde als bruikbaar dakoppervlak. Schoorstenen, dakramen, dakkapellen, ventilatiepunten en andere obstakels kunnen ruimte innemen. Ook schaduw kan betekenen dat een theoretisch beschikbare positie minder geschikt is.

Als eerste ruimte-inschatting kun je kijken naar:

bruikbaar dakoppervlak ÷ oppervlakte per paneel

Maar deze formule is geen definitief legplan. De exacte paneelafmetingen, plaatsingsrichting, obstakels en de gekozen opstelling kunnen het uiteindelijke aantal veranderen.

Stel dat je 20 m² bruikbaar dakoppervlak hebt en voor een eerste schatting met 2 m² per paneel rekent. Dan lijkt 20 ÷ 2 = 10 panelen mogelijk. Een echt legplan kan toch op een ander aantal uitkomen.

Lees bij Milieu Centraal meer over de invloed van ligging, schaduw en obstakels op de geschiktheid van je dak.

Heb je nog een tweede bruikbaar dakvlak, lees dan ook waar je op moet letten bij zonnepanelen op een schuur.

Bij een appartement of beperkte buitenruimte gelden andere randvoorwaarden; lees daarom apart over balkon zonnepanelen.

Concreet voorbeeld voor de dakindeling

420 Wp totaal is niet altijd één fysiek paneel

De rekentabel hierboven gaat uit van één voorbeeldpaneel van 420 Wp. Een echte set met 420 Wp totaal kan anders zijn opgebouwd. Deze Sunpura-set bestaat bijvoorbeeld uit twee afzonderlijke modules van elk 210 Wp.

Let op: de tabel hierboven rekent met één voorbeeldpaneel van 420 Wp. Een set van 420 Wp die uit twee modules van 210 Wp bestaat, is voor de fysieke dakindeling dus niet hetzelfde als één paneel van 420 Wp.

• Totaal setvermogen: 420 Wp

• Opbouw: 2 × 210 Wp

• Afmetingen per module: 1139 × 885 × 5,1 mm

• Gewicht per module: 7,3 kg

Voor de vermogensberekening kun je naar het totale Wp kijken. Voor de dakruimte en het legplan moet je daarnaast rekening houden met het aantal fysieke modules, hun afmetingen en het gewicht.

Bekijk de technische gegevens →

Wat als je minder zonnepanelen kunt plaatsen dan je nodig hebt?

Stel dat de energieberekening uitkomt op 10 zonnepanelen, maar dat volgens het bruikbare dakvlak en het legplan slechts 7 panelen passen.

Dat betekent niet dat je huishouden ineens nog maar 7 panelen nodig heeft. Het betekent dat de beschikbare dakcapaciteit onder de gekozen aannames niet voldoende is om het oorspronkelijke energiedoel volledig te bereiken.

Je kunt dan bijvoorbeeld:

• accepteren dat de installatie een kleiner deel van het gekozen jaarverbruik produceert;
• een ander bruikbaar dakvlak onderzoeken;
• paneelvermogen én fysieke afmetingen vergelijken;
• een dakspecifiek legplan laten maken;
• controleren of de aangenomen toekomstige elektriciteitsvraag realistisch is.

Een paneel met een hoger Wp-vermogen kan in sommige situaties meer vermogen binnen de beschikbare ruimte bieden, maar een hoger Wp-getal lost niet automatisch ieder ruimteprobleem op. De fysieke afmetingen en het uiteindelijke legplan blijven bepalend.

Neem toekomstig stroomverbruik mee in je berekening

Je huidige jaarverbruik is het beste startpunt, maar concrete veranderingen kunnen de invoer van de berekening veranderen.

Denk aan een elektrische auto, warmtepomp, airconditioning, elektrische boiler of een andere grote nieuwe elektrische verbruiker.

De logica blijft hetzelfde: schat het verwachte extra jaarverbruik realistisch in, voeg het toe aan het basisscenario en voer de berekening opnieuw uit. Is het toekomstige gebruik nog onzeker, werk dan liever met meerdere scenario's dan met één schijnbaar exact getal.

Controleer deze aannames voordat je een offerte vergelijkt

Twee offertes kunnen hetzelfde aantal panelen noemen en toch met andere aannames rekenen. Andersom kunnen twee aanbieders verschillende aantallen voorstellen terwijl beide berekeningen verklaarbaar zijn.

Controleer daarom niet alleen het eindgetal, maar ook de invoer en aannames achter dat getal:

• Welk jaarverbruik is gebruikt?
• Welk paneelvermogen in Wp is gebruikt?
• Welke verwachte jaaropbrengst is aangenomen?
• Is de dakoriëntatie meegenomen?
• Is de hellingshoek meegenomen?
• Is schaduw meegenomen?
• Hoeveel panelen passen volgens het legplan?
• Is de genoemde opbrengst een schatting of een garantie?

Een bruikbare vervolgvraag aan een aanbieder is:

Met welk jaarverbruik, welk paneelvermogen en welke opbrengstaanname is dit aantal berekend?

Gebruik ook de checklist voor zonnepanelenoffertes van Milieu Centraal als extra controle bij het vergelijken van voorstellen.

Geschreven door Jason

Jason is vice-president bij Sunpura Energy en leidt de product- en technologiestrategie. Hij houdt zich dagelijks bezig met thuisbatterijen, P1-sturing, energieopslag en de manier waarop Nederlandse huishoudens slimmer met zonnestroom kunnen omgaan. In zijn artikelen maakt hij technische onderwerpen begrijpelijk en praktisch toepasbaar.